Học TậpLớp 8

Lịch sử 8 Bài 16: Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội (1921 – 1941)

Lịch sử 8 Bài 16: Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội giúp các em học sinh lớp 8 nắm vững kiến thức về chính sách kinh tế mới và cong cuộc khôi phục kinh tế ở Liên Xô. Đồng thời giải nhanh được các bài tập Lịch sử 8 chương I trang 86.

Việc soạn Sử 8 Bài 16 trước khi đến lớp các em nhanh chóng nắm vững kiến thức hôm sau ở trên lớp sẽ học gì, hiểu sơ qua về nội dung học. Khi giáo viên ở trên lớp giảng tới bài đó, các em sẽ củng cố và nắm vững kiến thức hơn so với những bạn chưa soạn bài.

Lý thuyết Sử 8 Bài 16: Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội

I. Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế (1921 – 1925)

* Hoàn cảnh lịch sử:

  • Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm trọng.
  • Tình hình chính trị không ổn định. Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi.
  • Chính sách cộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiên nhân dân bất bình.

=> Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng.

– Tháng 3/1921 Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện chính sách mới do Lê-nin đề xướng.

* Nội dung:

  • Trong nông nghiệp ban hành thuế nông nghiệp.
  • Trong công nghiệp: Nhà nước khôi phục công nghiệp nặng, tư nhân hóa những xí nghiệp dưới 20 công nhân. Khuyến khích nước ngoài đầu tư vào nước Nga.

=> Thực chất là chuyển nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát.

* Tác dụng – ý nghĩa

  • Thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyển biến rõ rệt, giúp nhân dân Xô viết vượt qua khó khăn, hoàn thành khôi phục kinh tế.
  • Là bài học đối với công cuộc xây dựng của một số nước xã hội chủ nghĩa.

* Liên bang Xô viết thành lập

  • Tháng 12/1922 Đại hội Xô viết toàn Nga đã tuyên bố thành lập Liên Bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô)
  • Gồm 4 nước cộng hòa, đến năm 1940 có thêm 11 nước.

II. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925 – 1941)

* Trong công nghiệp: thực hiện công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

– Sau công cuộc khôi phục kinh tế Liên Xô vẫn là một nước nông nghiệp lạc hậu. Kinh tế bị bao vây, kỹ thuật, thiết bị lệ thuộc nước ngoài Đảng Cộng sản đề ra nhiệm vụ công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

– Mục đích: Đưa Liên Xô trở thành một nước công nghiệp có những ngành công nghiệp chủ chốt.

– Biện pháp:

  • Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng.
  • Có mục tiêu cụ thể cho từng kế hoạch dài hạn (1928 – 1932) và (1933 – 1937).

– Kết quả: Năm 1937 sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân.

+ Trong nông nghiệp: Ưu tiên tập thể hóa nông nghiệp, đưa 93% số nông hộ với 90% diện tích đất canh tác vào nền nông nghiệp tập thể hóa.

* Văn hóa – giáo dục: Thanh toán nạn mù chữ, phát triển mạng lưới giáo dục phổ thông, phổ cập tiểu học trong cả nước, phổ cập trung học cơ sở thành phố.

* Xã hội: Cơ cấu giai cấp thay đổi xã hội chỉ còn 2 giai cấp lao động là công nhân, nông dân và trí thức xã hội.

– Từ năm 1937 Liên Xô tiếp tục thực hiện kế hoạch 5 năm lần ba, sang tháng 6/1941 Đức tấn công Liên Xô, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội bị gián đoạn.

* Quan hệ ngoại giao của Liên Xô

– Liên Xô đã từng bước xác lập quan hệ ngoại giao với một số nước láng giềng châu Á, châu Âu.

+ Năm 1933 đặt quan hệ ngoại giao với Mĩ.

Giải bài tập SGK Lịch sử 8 Bài 16 trang 86

Bài 1 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Nêu nội dung của Chính sách kinh tế mới.

Gợi ý đáp án:

Nội dung Chính sách kinh tế mới:

  • Bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực, thay bằng thu thuế lương thực.
  • Thực hiện tự do buôn bán, mở lại các chợ.
  • Cho phép tư nhân mở các xí nghiệp nhỏ.
  • Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga.

Bài 2 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Trình bày những biến đổi về mọi mặt ở Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1925 đến năm 1941.

Gợi ý đáp án:

– Về kinh tế:

  • Đến năm 1936, sản lượng công nghiệp Liên Xô đứng đầu châu Âu và đứng thứ hai thế giới (sau Mĩ).
  • Hoàn thành công cuộc tập thể hóa nông nghiệp.

– Về văn hóa – giáo dục:

  • Liên Xô đã thanh toán nạn mù chữ.
  • Thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học cho tất cả mọi người và phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở các thành phố.
  • Các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học nghệ thuật cũng đạt được nhiều thành tựu rực rỡ,…

– Về xã hội: các giai cấp bóc lột bị xóa bỏ, chỉ còn lại hai giai cấp lao động là công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức mới xã hội chủ nghĩa.

Bài 3 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Sưu tầm một vài mẩu chuyện về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô những năm 1925 – 1941.

Gợi ý đáp án:

Giai thoại: Stalin bàn về việc trồng chanh

Stalin (1879-1953) là lãnh tụ tối cao của Liên Xô trong những năm 1925 đến 1953. Trong suốt gần 20 năm cầm quyền của mình, Stalin lãnh đạo nhân dân và đất nước Liên Xô vượt qua nhiều giông tố, thử thách.

Có một giai thoại kể rằng: năm 1930, phái đoàn của Gruzia (nước Cộng hòa phía Nam Liên Xô) do A.I. Mgeladze đến thăm Mát-xcơ-va. Stalin đi cùng với Mgeladze dọc theo con đường trong nhà nghỉ ngoại ô Kunsevsk và đãi ông này những quả chanh mà chính tay Stalin tự tay trồng trong vườn của mình:

– Mgeladze, đồng chí hãy nếm thử đi, chanh ngon lắm, nó được trồng tại Matxcova đấy!

Cứ như thế, nguyên soái Stalin tiếp tục lặp đi lặp lại vài lần câu mời trên giữa các câu chuyện về chủ đề khác.

– Mgeladze, đồng chí hãy nếm thử đi, chanh ngon lắm, nó được trồng tại Matxcova đấy!

Cuối cùng thì Mgeladze cũng hiểu ra mong muốn của Stalin. Mgeladze trả lời đầy kiên quyết:

– Thưa đồng chí Stalin, tôi xin hứa với đồng chí là sau 7 năm nữa Gruzia sẽ đảm bảo đủ chanh cho đất nước, và chúng ta sẽ không phải nhập khẩu chanh nữa.

Stalin mỉm cười vui vẻ:

– Ơn chúa, cuối cùng thì đồng chí cũng đã đoán ra!

Lịch sử 8 Bài 16: Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội giúp các em học sinh lớp 8 nắm vững kiến thức về chính sách kinh tế mới và cong cuộc khôi phục kinh tế ở Liên Xô. Đồng thời giải nhanh được các bài tập Lịch sử 8 chương I trang 86.

Việc soạn Sử 8 Bài 16 trước khi đến lớp các em nhanh chóng nắm vững kiến thức hôm sau ở trên lớp sẽ học gì, hiểu sơ qua về nội dung học. Khi giáo viên ở trên lớp giảng tới bài đó, các em sẽ củng cố và nắm vững kiến thức hơn so với những bạn chưa soạn bài.

Lý thuyết Sử 8 Bài 16: Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội

I. Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế (1921 – 1925)

* Hoàn cảnh lịch sử:

  • Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm trọng.
  • Tình hình chính trị không ổn định. Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi.
  • Chính sách cộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiên nhân dân bất bình.

=> Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng.

– Tháng 3/1921 Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện chính sách mới do Lê-nin đề xướng.

* Nội dung:

  • Trong nông nghiệp ban hành thuế nông nghiệp.
  • Trong công nghiệp: Nhà nước khôi phục công nghiệp nặng, tư nhân hóa những xí nghiệp dưới 20 công nhân. Khuyến khích nước ngoài đầu tư vào nước Nga.

=> Thực chất là chuyển nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát.

* Tác dụng – ý nghĩa

  • Thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyển biến rõ rệt, giúp nhân dân Xô viết vượt qua khó khăn, hoàn thành khôi phục kinh tế.
  • Là bài học đối với công cuộc xây dựng của một số nước xã hội chủ nghĩa.

* Liên bang Xô viết thành lập

  • Tháng 12/1922 Đại hội Xô viết toàn Nga đã tuyên bố thành lập Liên Bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô)
  • Gồm 4 nước cộng hòa, đến năm 1940 có thêm 11 nước.

II. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925 – 1941)

* Trong công nghiệp: thực hiện công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

– Sau công cuộc khôi phục kinh tế Liên Xô vẫn là một nước nông nghiệp lạc hậu. Kinh tế bị bao vây, kỹ thuật, thiết bị lệ thuộc nước ngoài Đảng Cộng sản đề ra nhiệm vụ công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

– Mục đích: Đưa Liên Xô trở thành một nước công nghiệp có những ngành công nghiệp chủ chốt.

– Biện pháp:

  • Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng.
  • Có mục tiêu cụ thể cho từng kế hoạch dài hạn (1928 – 1932) và (1933 – 1937).

– Kết quả: Năm 1937 sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân.

+ Trong nông nghiệp: Ưu tiên tập thể hóa nông nghiệp, đưa 93% số nông hộ với 90% diện tích đất canh tác vào nền nông nghiệp tập thể hóa.

* Văn hóa – giáo dục: Thanh toán nạn mù chữ, phát triển mạng lưới giáo dục phổ thông, phổ cập tiểu học trong cả nước, phổ cập trung học cơ sở thành phố.

* Xã hội: Cơ cấu giai cấp thay đổi xã hội chỉ còn 2 giai cấp lao động là công nhân, nông dân và trí thức xã hội.

– Từ năm 1937 Liên Xô tiếp tục thực hiện kế hoạch 5 năm lần ba, sang tháng 6/1941 Đức tấn công Liên Xô, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội bị gián đoạn.

* Quan hệ ngoại giao của Liên Xô

– Liên Xô đã từng bước xác lập quan hệ ngoại giao với một số nước láng giềng châu Á, châu Âu.

+ Năm 1933 đặt quan hệ ngoại giao với Mĩ.

Giải bài tập SGK Lịch sử 8 Bài 16 trang 86

Bài 1 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Nêu nội dung của Chính sách kinh tế mới.

Gợi ý đáp án:

Nội dung Chính sách kinh tế mới:

  • Bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực, thay bằng thu thuế lương thực.
  • Thực hiện tự do buôn bán, mở lại các chợ.
  • Cho phép tư nhân mở các xí nghiệp nhỏ.
  • Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga.

Bài 2 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Trình bày những biến đổi về mọi mặt ở Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1925 đến năm 1941.

Gợi ý đáp án:

– Về kinh tế:

  • Đến năm 1936, sản lượng công nghiệp Liên Xô đứng đầu châu Âu và đứng thứ hai thế giới (sau Mĩ).
  • Hoàn thành công cuộc tập thể hóa nông nghiệp.

– Về văn hóa – giáo dục:

  • Liên Xô đã thanh toán nạn mù chữ.
  • Thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học cho tất cả mọi người và phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở các thành phố.
  • Các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học nghệ thuật cũng đạt được nhiều thành tựu rực rỡ,…

– Về xã hội: các giai cấp bóc lột bị xóa bỏ, chỉ còn lại hai giai cấp lao động là công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức mới xã hội chủ nghĩa.

Bài 3 (trang 86 SGK Lịch sử 8)

Sưu tầm một vài mẩu chuyện về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô những năm 1925 – 1941.

Gợi ý đáp án:

Giai thoại: Stalin bàn về việc trồng chanh

Stalin (1879-1953) là lãnh tụ tối cao của Liên Xô trong những năm 1925 đến 1953. Trong suốt gần 20 năm cầm quyền của mình, Stalin lãnh đạo nhân dân và đất nước Liên Xô vượt qua nhiều giông tố, thử thách.

Có một giai thoại kể rằng: năm 1930, phái đoàn của Gruzia (nước Cộng hòa phía Nam Liên Xô) do A.I. Mgeladze đến thăm Mát-xcơ-va. Stalin đi cùng với Mgeladze dọc theo con đường trong nhà nghỉ ngoại ô Kunsevsk và đãi ông này những quả chanh mà chính tay Stalin tự tay trồng trong vườn của mình:

– Mgeladze, đồng chí hãy nếm thử đi, chanh ngon lắm, nó được trồng tại Matxcova đấy!

Cứ như thế, nguyên soái Stalin tiếp tục lặp đi lặp lại vài lần câu mời trên giữa các câu chuyện về chủ đề khác.

– Mgeladze, đồng chí hãy nếm thử đi, chanh ngon lắm, nó được trồng tại Matxcova đấy!

Cuối cùng thì Mgeladze cũng hiểu ra mong muốn của Stalin. Mgeladze trả lời đầy kiên quyết:

– Thưa đồng chí Stalin, tôi xin hứa với đồng chí là sau 7 năm nữa Gruzia sẽ đảm bảo đủ chanh cho đất nước, và chúng ta sẽ không phải nhập khẩu chanh nữa.

Stalin mỉm cười vui vẻ:

– Ơn chúa, cuối cùng thì đồng chí cũng đã đoán ra!

Related Articles

Back to top button